Feqînasî

Feqînasî

Dema mijar tê ser edebiyata Kurmancî ya klasîk, berî her tiştî sê şexsîyet têne bîra mirov. Ev sê şexsîyet, li gor rêzê, Melayê Cizîrî, Feqîyê Teyran û Ehmedê Xanî ne. Ev sê nav li asîmanê edebîyata Kurmancî wekî stêrka Sureyyayê ronî dikin û bi hev re erdnîgarîya Kurdan û asîmanê wêjeyê dixemilînin. Bêguman Feqîyê Teyran, bi xêra berhemên xwe, quncikeke fireh di dilê gelê xwe de girtîye. Derbarê Feqîyê Teyran de di nava gel de gelek çîrok û hikayeyên fantastîk belav bûne û pir caran wekî rastî hatine qebûlkirin. ‘Işqa wî digel Sînemê, feqetîya wî, hevaltîya wî digel Melayê Cizîrî, axaftina wî digel teyr û tilûran, newal û çîya û ber û behran, heta mirina wî û tabût û tirba wî, hemû bûne beşek ji çîrokên gelêrî yên ku di nava gel de wekî rastî tên gotin. Zimanê şi‘ra Feqîyê Teyran ji qebîla sehl-i mumteni‘ ye; bi hêsanî tê fêhmê, lê bi hêsanî nayête gotin û nayête nivîsîn. Feqîyê Teyran, berevajî hinek adeta zemanê xwe, şi‘rên xwe bi Erebî û Farisî nexemilandiye, lê her tim hewl daye ku rewş û xemla şi‘rên wî bi zimanê Kurmancî bimînin. Ji her beyteka wî bêhna sosinên çîyayan difûre û ji dengê her şi‘ra wî dengê teyr û tilûrên curbecur tê. Ji ber vê yekê, hîn jî îro, ji heft salîyan heta heftê salîyan, hemû kesên ku bi Kurdî dizanin dikarin bi hêsanî şi‘rên Feqîyê Teyran bixwînin û tam û zewqa edebîyata Kurmancî jê wergirin. Nêzî çar esran e ku Feqîyê Teyran ji nav me bar kiriye û çûye. Wî li pişt xwe ne mal hişt, ne milk hişt, ne jî ewlad û zarok hiştin. Lê wî li pişt xwe mîrateke wêjeyî ya girîng hişt: dîwanek û sê menzûmeyên Kurdî yên navdar, ku ev in: Bersîsê Abid, Şêxê Sen‘an û Zenbilfiroş.   Ji bo hemû berhemên Peywend Yayınları vir bitikînin