Folklora Kurmanciyê

Folklora Kurmanciyê-Heciyê Cindî

Xebata folklorê mirovê xîret, sebr û hevpeyvînê dixwaze. Bi hezkirin û jêkirinê, pêdivî ye ku em vê xebatê ne tenê bibêjin folklor, lê her weha binasnameya rûhê neteweyê. Di vê warê de, Heciyê Cindî (1908–1990) bi pênûsa xwe, bi bîr û balê xwe, di nav çend sedsalên dawî de, bi ronahiyekî neyê diqirîn folklora Kurmancî bi şêweyek zanistî, hunerî û şoreşgerane berhev kir.

  Xebata Rêxistinê û Berhevokê

Heciyê Cindî ji devê çîrokbêj, dengbêj û pêxemberên gotinê ên Kurd li Ermenistanê, xwezî bi dîl û bal dan ser:

• Afirandina Epayîk: Mem û Zîn, Binevşa Narîn, Dimdim, Xelîlê Birazî, Ferxê û Sitîya Ala, Elîyê Xarzîya, Davîtê Sasûnê...
• Kilam û Stran: Evîn, govend, stranên du maneyî, stranên mijûlî...
• Metelok û mijûlî: Mêj û şopandina pêşiyê.
• Zûgotinok, têderxistinok: Gotinên qisa-qisok û civakî.
• Folklora Sovêtî: Kilam û çîrokên ku di dema Sovêtî de hate afirandin.

    Heciyê Cindî û Ronahiyên Civakî

Wî ji bo belavkirina berheman, di bin qada Rewşenbîrtiya Sovêtî de bi çend derbarên girîng:

• Bi Erebê Şemo re, di pêşîn romana Kurdî de Hewarî ya zanistî.
• Bi zanist û pênûs ji bo pelan dan li ser folklore, bernameyên radyo, dîroka şano û stranan.
• Ji bo her çîrok, di bin derbasî beşên dengbêjî de, rêkê xwe berdan.
• Di dema Stalînî de, bi tawanê “nasnameya neteweyî” re ji hêvkarên xwe ve bêbextî hat şikestin, lê wî qet qasî nemaye.

     Nîşanên Wêjekan:

• Zargotinzan û folklorezanê Kurdan
• Folklora Kurmancî ya dîrokî
• Heciyê Cindî – gotar, roman, kilam, çîrok
• Rêberê folkloreya Kurdî li Sovêt
• Dengbêj, çîrokbêj û arşîva Kurdî li Yêrêvanê

Heciyê Cindî ne tenê folklor nivîsand, lê dîroka xwe bi zimanê xwe nivîs. Wî gotin û stran bi rûmet li gund û bajar, li çiyayê ser bilind û di nava pergala zanistê de gihand şan û şeref. Ev jiyana jî nîşan dide ku folklor her çend bibe navkê dîrokê, lê bi gotinên rast û ronahî, dê bibe xwarina rûhê neteweyê.   Ji bo hemû berhemên  Lîs Yayınevi vir bitikînin Ji bo hemû berhemên Heciyê Cindî vir bitikînin