Cilûbergên Gelêrî yên Jinên Kurd /Geleneksel Kürt Kadın Kıyafetleri

Cilûbergên Gelêrî yên Jinên Kurd /Geleneksel Kürt Kadın Kıyafetleri-Nevin Reşan Güngör

Cilûberg û lixwekirin, folklorê de qadeke herî balkêş û berfireh e. Di nav vê qadê de jî cilûberg û lixwekirina jinan bi zarafet, estetîk û cazibeya xwe her dem di pêş de ye. Ev kevneşopî, ku nifş bi nifş hatiye veguhastin, bi demê re êdî tenê ne wekî adeteke rojane, lê wekî mîrasa civakî û temsîliyeta nasnameya neteweyî hatiye qebûlkirin. Cilûberg û xişrên jinan tenê amûrên bikaranînê ne; ew sembolên estetîk, kodên manewî û nêrîna neteweyekê li dinyayê temsîl dikin. Ji vê aliyê ve ew jî di avakirina nasnameya neteweyî de roleke bingehîn dilîzin. Berhema Cilûbergên Gelêrî yên Jinên Kurd, ku bi vî esasî hatiye amadekirin, encama xebateke nêzîkî bîst salan a jiyana Nevîn Reşan Güngör e. Wê ev xebat bi armancên diyar dest pê kiriye û bi heman hestê qedandiye. Sedema herî girîng tomarkirina cilûbergên gelêrî yên jinên Kurd bû, da ku ew ji wendabûnê û talankirinê were parastin. Armanca herî girîng jî veguhastina vê mîrasa qedîm bo nifşên dahatû bû. Ev berhem, piştî vekolîna gelek arşîv, muzexane û berhemên taybet, û her weha bi bingeha çavdêriyên dirêjdemî yên nivîskarê, bûye kitêbeke rengîn a 200 rûpelî ku ji aliyê Weşanxaneya Nûbiharê ve hatiye çapkirin. Hemû cilûberg, xişr û aksesûwar di vê berhemê de bi qelem û xêza Nevîn Xanimê ji nû ve hatine xêzkirin û ev berhem wekî xezîneyeke veşartî ji bo modelîst û stîlîstan deriyeke nû vekiriye. Naveroka berhemê ji cilûberg, kofî, aksesûwar, xişr, gore û sol, nîgarên destî yên qumaşan, makîneyên tevnê, aletên destî û qalibên cil û xişr pêk tê. Ev hemû bi hev re xwîner dixin geryaneke cografîk û dîrokî di nav çanda Kurdan de. Di destpêka berhemê de her weha bi sê ziman – Kurdî, Tirkî û Îngilizî – destpêkeke berfireh û akademîk li ser hewcedarî û erkên lixwekirinê, nîşaneyên çandî û neteweyî, mode, jina Kurd û dîroka cilûbergên wê hatiye nivîsandin.
Hêvîya me ew e ku ev berhem bibêje pîra modern a kevneşopiyê.

---

GELENEKSEL KÜRT KADIN KIYAFETLERİ

Nevin Reşan Güngör Giyim ve kuşam, folklorun en dikkat çekici ve en geniş alanlarından biridir. Bu alan içinde ise kadın giyimi, zarafeti ve estetik yönüyle her zaman ön plana çıkmıştır. Nesiller boyu aktarılan bu gelenek, zamanla bireysel bir ihtiyaç olmaktan çıkarak toplumsal ve ulusal kimliğin bir göstergesi haline gelmiştir. Giyilen kıyafetler ve kullanılan aksesuarlar artık yalnızca işlevsel değil; estetik anlayışı, manevi kodları, dünyaya bakışı ve kimlik inşasını temsil eden unsurlardır. Geleneksel Kürt Kadın Kıyafetleri adlı bu eser, Nevin Reşan Güngör’ün yaklaşık yirmi yıla yayılan bir birikiminin ürünüdür. Bu çalışmanın temel amaçlarından biri, geleneksel Kürt kadın kıyafetlerini kayıt altına almak, yok olmasını ya da başka kültürler tarafından sahiplenilmesini önlemektir. En önemli hedef ise bu kadim kültürü sonraki nesillere aktarmak ve yeniden inşa sürecine katkı sunmaktır. Bu doğrultuda hazırlanan eser; arşivler, müzeler, yazılı kaynaklar ve Güngör’ün yıllara dayanan gözlemleri sonucunda ortaya çıkmış, tamamı renkli 200 sayfalık bir kitap olarak Nûbihar Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Kitaptaki tüm görseller, yazarın kendi çizimleriyle yeniden canlandırılmış; eser adeta keşfedilmemiş bir hazine niteliği kazanarak modelist ve stilistlerin de ilgisine sunulmuştur. Eser; giyim-kuşam, baş bağlama, aksesuar ve takılar, çorap ve ayakkabılar, el dokuma kumaş desenleri, dokuma makineleri, el aletleri, elbise kalıpları ve takı başlıkları gibi bölümlerden oluşmakta ve okurunu Kürt kültürünün tarihsel ve coğrafi yolculuğuna çıkarmaktadır. Ayrıca kitapta Türkçe, Kürtçe ve İngilizce olarak hazırlanmış; giyinmenin gerekliliği, işlevleri, kültürel kodları, moda, takı ve Kürt kadın kıyafetleri tarihi başlıklarını içeren uzun ve kapsamlı bir giriş yazısı da yer almaktadır.
Dileğimiz, bu eserin modern dünyanın geleneğe dönük yüzlerinden biri olmasıdır.   Ji bo hemû berhemên Nûbihar Yayınları vir bitikînin Ji bo hemû berhemên Nevin Reşan Güngör vir bitikînin