Hasanveyhî Kürt Emirliği (961-1015)

Hasanveyhî Kürt Emirliği (961-1015)-Seyfettin Çetin

Bu kitap, Abbasiler döneminde, İran’ın kuzeybatısında yer alan Cibâl bölgesinde kurulan ve İslam tarih ve coğrafya kaynaklarında Hasanveyhî Kürt Emirliği olarak anılan siyasî yapının kuruluşunu, gelişimini ve yıkılışını ele almaktadır. Cibâl bölgesinde ortaya çıkan bu emirlik, İbn Haldun’un Tarihi’nde açıkça “Kürtlerin Devleti” olarak tanıtılmaktadır.

Hasanveyhî Emirliği, Hüseyin el-Berzikanî tarafından bir araya getirilen Kürt aşiretlerinin oluşturduğu birlik zemini üzerinde kurulmuştur. Emirliğin asıl kurucusu ise Hüseyin el-Berzikanî’nin oğlu Hasanveyh olarak kabul edilir. İslam tarih kaynaklarında adı Hasanveyh b. Hüseyin el-Kurdî şeklinde geçmektedir.

Hasanveyh, Büveyhîler ile güçlü bir müttefiklik ilişkisi kurmuş olsa da, ölümünün ardından Emirlik Büveyhî Hükümdarı Adudüddevle’nin müdahalesine maruz kalmıştır. Hasanveyh’in çocukları, Bedir hariç, itaatlerini bildirmelerine rağmen emirliğin önde gelen tüm şahsiyetleriyle birlikte katledilmişlerdir.

Büveyhîlerin onayıyla Emirliğin başına geçen Bedir, izlediği başarılı iç ve dış siyaset sayesinde Hasanveyhî Emirliği’ni en parlak dönemine taşımıştır. Bedir, Abbasî Halifesi Kâdir-Billâh tarafından daha önce kimseye verilmemiş olan “Nâsırü’d-Dîn ve’d-Devle” unvanıyla taltif edilmiş, ayrıca kendisine Hilafet Sancağı gönderilmiştir. Zenginliği ve gücüyle ün salan bu emirlik, ne yazık ki Bedir’in öz oğlu Hilâl ile giriştiği savaşın ardından hızla çöküş sürecine girmiştir.

Bu çalışma, İslam tarih ve coğrafya kaynaklarında Kürtler hakkında yer alan, ancak bazı tarihçiler tarafından tahrif edilen bilgilerin, aslına sadık kalınarak yeniden değerlendirilmesi açısından son derece önemli bir bilimsel araştırma niteliği taşımaktadır.