Satranç

Mart 1938’de, Almanya’nin Avusturya’yi ilhak etmesinden sonra Gestapo, pek çok manastirin malvarligini yöneten Viyanali ünlü avukat Dr. B.’yi tutuklar. Manastirlarin servetinin yerini söyletmek isteyen Gestapo tarafindan tek basina bir otel odasinda tecrit edilen avukat, aylarca sorgulayicilarindan baska kimseyle konusamaz. 4. ayin sonunda, sorgulamaya götürüldügü bir gün, bekleme odasinda tesadüfen buldugu bir kitabi çalar. Yalnizligina son verecek bir roman buldugunu umarsa da elindeki, satranç tekniklerini ögreten bir kitaptir. Önce kareli yatak örtüsünü ve ekmekten hazirladigi satranç taslarini kullanarak ögrenmeye basladigi bu oyunda giderek ustalasir. Bütün oyunlari ezberler, kafasinda yepyeni oyunlar kurar, gecesi gündüzü satrançla dolar. Tam bir soyutlanma içinde yasarken aklini kaçirmamayi ancak böyle basarirsa da bu ugrasi sinir krizi geçirmesini engellemez. Serbest kaldiktan sonra Arjantin’e gitmek üzere New York’tan bindigi gemide bir dünya sampiyonu da vardir: 21 yasindaki, egitimsiz köylü Mirko Czentovic. Hiç istemedigi halde bu sampiyonla bir karsilasma yapar. Iki satranç ustasinin düellosuyla doruga ulasan anlatim, ayni zamanda nasyonal sosyalizmin ve fasizmin koyu bir elestirisine dönüsür.Stefan Zweig’in basyapiti sayilan Satranç, dünya edebiyatinin klasikleri arasindadir.“Yargicin önüne her çikarilista bekletiliyordum: Bu bekletme de yöntemin bir parçasiydi. Önce, seslenerek, hücreden gece yarisi ansizin alarak sinirlerimizi bozuyorlardi; sonra, insan kendini sorguya hazirladiktan, direnmek için aklini ve iradesini biledikten sonra bekletiyorlardi, sorguya almadan önce bir saat, iki saat, üç saat anlamsizca, mantiksizca bekletiyorlardi, amaç bedenimizi yormak, ruhumuzu yipratmakti.”-Gestapo tarafından aylarca sorguya çekilen avukat Dr. B., tesadüfen eline geçen bir kitap sayesinde satranç öğrenir ve zamanla ustalaşır. Bütün oyunları ezberler, gecesi gündüzü satranç olur. Serbest kaldıktan sonra Arjantin’e gitmek üzere bindiği gemide dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovic de vardır. Ve düello kaçınılmazdır.
Stefan Zweig’ın başyapıtı sayılan Satranç, dünya edebiyatının klasikleri arasındadır.