Türklerde Devlet Anlayışı

Tarihleri boyunca planli ve sistemli bir surette yaptiklari göçlerle eski dünyanin dört bir tarafina yayilan, muhtelif kültür ve medeniyetlerle münasebet kuran Türkler; beylik, imparatorluk ve nihayet modern manasiyla devlet vasiflarini haiz irili ufakli pek çok müesses yapilar vücuda getirmislerdir. Bu siyasî yapilari yalnizca zamana ve mekâna bagli bir tesadüfler zinciriyle vücut bulmus tesekküller olarak degerlendir­mek mümkün degildir. Dikkatlice incelendigi takdirde, söz konusu yapilarin zaman ve mekân farkliliklarina ragmen müsterek bir devlet geleneginin mah­sulü olduklari görülür. Bugün, modern Türk devlet düsüncesini incelenmek için bu tarihî seyri, Türk devlet düsüncesine vücut veren siyasî kaideleri, müesse­seleri ve teskilât yapilarini göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Ancak yogun bir mesai ve gayret gerektiren bu hususu saglikli bir biçimde degerlen­dirmek; Türk tarihinin hareketli ve dinamik yapisini dikkate almak, bu dina­mik yapiya karsilik sürekliligi saglayan unsurlari tespit etmek ve münasebet kurdugu kültürleri, medeniyetleri bilmek ile mümkündür. Elinizdeki kitap böyle bir çabanin ürünüdür. Kitabin müellifi Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Batinin “erken devlet” taniminda belirleyici olan cografî mevki, nüfus, dis iliskiler, ekolojik sartlar gibi hususlari nazaridikkata almakla birlikte Türk toplumunun tarihî, içtimaî ve kendi iç dinamiklerine dayanan bir devlet tani­mi yapmak gayretindedir. Avrupa-merkezci okuma­lar yerine Türk tarih ve kültürünü, kendi tesekkül ve tekâmül sürecinde ele almak daha saglikli neticeler verecektir. Türk devlet yapisi ve geleneginde belirleyici olan her seyden önce Türk toplum yapisinin özünü teskil eden aile, halk, toprak, kagan, töre ve kut gibi mücerret ve müsahhas mefhumlardir. Bu maksatla Prof. Dr. Bahaeddin Ögel Türk devlet gelenegini, Bozkir, Uzakdogu ve Is­lâm kültür çevreleri isiginda tetkik etmekte ve Türk devlet anlayisinin tarihî menseini, bu kültür daireleri etrafinda incelemektedir.